Staramy się o dziecko, zajść w ciążę i okazuje się, że musimy poszukać pomocy u lekarza. Przy pomocy nowoczesnej medycyny i technik wspomaganego rozrodu udaje się – jesteś w ciąży. Często dopiero będąc już w ciąży zaczynamy zastanawiać się, co nas czeka. Czy ciąża uzyskana w klinice leczenia niepłodności będzie trudna? Czy potrzebna będzie specjalistyczna opieka lub badania? Czy dziecko może być zagrożone? O temacie ciąży uzyskanej przy pomocy technik wspomaganego rozrodu (inseminacja, in vitro) z dr n. med. Beatą Ciszko-Tralik rozmawia Kinga Krawczyk-Piskorz.

Czy poddając się zabiegowi inseminacji lub in vitro trzeba od razu nastawić się na ciążę wysokiego ryzyka, ciążę zagrożoną powikłaniami?

Nie, nie należy nastawiać się na to, iż ciąża po zabiegach ART (techniki wspomaganego rozrodu, ang. assisted reproduction technology) będzie ciążą zagrożoną. Wręcz przeciwnie, należy być nastawionym pozytywnie, ciążę traktować jako fizjologiczną i po prostu się nią cieszyć. Chyba, że będzie to rzeczywiście ciąża zagrożona, o czym informuje lekarz, na podstawie kolejno wykonywanych badań. Lekarz na pewno powie, jak w przypadku takiej ciąży postępować.

Jakie zalecenia, zakazy czy nakazy dostaje para zaraz po usłyszeniu wiadomości, że udało się im zajść w ciążę?

Zalecenia, nakazy i zakazy po ciążach uzyskanych metodami ART są podobne, jak w przypadku ciąż po naturalnym poczęciu. Oczywiście, jeśli ciąża nie jest ciążą zagrożoną, to jest ich tak naprawdę niewiele. A mianowicie – unikanie nadmiernego wysiłku, sauny, opalania w solarium. Nie należy uprawiać niektórych sportów, np. jazdy na nartach, jazdy konnej. Ale jak najbardziej spacery, basen (jeśli oczywiście nie ma przeciwwskazań, które ustalane są w trakcie wizyty), lekki aerobik, zwłaszcza zajęcia dla kobiet ciężarnych, joga. Jeśli chodzi o jedzenie – nie powinno się jeść surowych produktów takich jak np. sushi, dojrzewające sery. Nie wolno stosować leków na własną rękę, np. leków przeciwbólowych, dostępnych w aptece. A w pierwszym trymestrze trzeba koniecznie przyjmować kwas foliowy.

Z czego należy koniecznie zrezygnować, z uprawiania seksu, sportu? I ważna życiowa kwestia czy kobieta może kontynuować pracę zawodową?

Na to pytanie częściowo odpowiedziałam w poprzednim pytaniu. Z seksu nie trzeba rezygnować, chyba, że jest to ciąża zagrożona. Jeśli chodzi o pracę – wszystko zależy od jej charakteru. Nie należy dźwigać ciężarów, jeśli ciężarna pracuje na zmiany, nie powinna pracować w nocy i oczywiście w szkodliwych warunkach (np. kontakt z chemikaliami). W teorii – pracodawca po otrzymaniu informacji, iż pracownica jest w ciąży powinien dostosować się, zmieniając odpowiednio charakter, tryb pracy, podkreślam słowo ”w teorii”. W innych sytuacjach, jeśli dobrze się czuje, ciąża przebiega fizjologicznie, jak najbardziej można pracować.

Jakie Pani zdaniem są najważniejsze zalecenia?

Najważniejsze zalecenie – to cieszyć się ciążą i nie czekać aż coś złego się stanie. A tak poważnie: stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego, wykonywać badania w określonym terminie. Wypoczywać, ale jednocześnie być osoba aktywną, przebywać na świeżym powietrzu. I inne zalecenia, o których mówiłam w poprzednich punktach. Wiele zaleceń jest dopasowywanych indywidualnie do pacjentki i na pewno każda ciężarna usłyszy o nich w trakcie kolejnych wizyt kontrolnych.

Czy ciąża po in vitro lub inseminacji zwiększa ryzyko wystąpienia jakiegoś schorzenia u matki (typu cukrzyca ciążowa)?

Ciąża pojedyncza nie niesie za sobą większego ryzyka niż ciąża poczęta naturalnie. Ryzyko wiąże się z ciążą mnogą, wtedy rośnie ryzyko wystąpienia m.in. cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, porodu przedwczesnego.

A u dziecka?

Są doniesienia, sugerujące większe ryzyko wystąpienia wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego, mięśniowo-szkieletowego, bądź niektórych zespołów. Ale prawdopodobnie ich częstsze występowanie wiąże się nie tyle z ich rzeczywiście większą częstotliwością występowania, ile tak naprawdę z większym odsetkiem wykrywania. A to z kolei związane z bardziej skrupulatną diagnostyką. Oczywiście dzieci z ciąż mnogich zagrożone są wcześniactwem.

Czy kobieta w ciąży po in vitro lub inseminacji ma zwiększone ryzyko poronienia?

Odsetek poronień jest nieco zwiększony, ale nie wynika to z faktu wykonania którejś z technik wspomaganego rozrodu, ale z faktu samej niepłodności i jej przyczyn, np. zwiększonej fragmentacji chromatyny plemników.

Czy po uzyskaniu ciąży od razu podaje się proforma leki podtrzymujące ciążę? Jeśli tak, to jakie i na jak długo?

W okresie okołotransferowym pacjentki otrzymują progesteron, który przyjmują do testu ciążowego. Jeśli test jest dodatni – kontynuują, jeśli ujemny – leki należy odstawić. O wszystkim informuje lekarz prowadzący w klinice leczenia niepłodności.

Czy ciążę uzyskaną w wyniku sztucznego zapłodnienia prowadzi się inaczej? I czy różni się prowadzenie ciąży po inseminacji od ciąży po in vitro?

Ciąże uzyskane technikami ART (bez względu na to, czy jest po inseminacji, czy in-vitro) prowadzi się tak samo, jak ciążę po naturalnej koncepcji. Chyba, że mamy do czynienia z ciążą mnogą, ale taką prowadzimy również jak ciążę mnogą po naturalnej koncepcji.

Czy w przebiegu ciąży konieczna jest większa liczba badań? Jeśli tak to jakich? Czy musimy uznać, że będziemy się widywać bardzo często z lekarzem prowadzącym?

Nie.

Pary często podróżują do kliniki leczenia niepłodności z odległych miejsc, nawet z innych krajów, czy ciąża musi być prowadzona w klinice, w której przeprowadzony był zabieg?

Nie, taka ciąża może być prowadzona przez każdego ginekologa-położnika. I najczęściej te pacjentki wracają do swoich lekarzy ginekologów.

Jak często zdarza się ciąża mnoga i co się z tym wiąże?

Prawdopodobieństwo ciąży mnogiej wiąże się bezpośrednio z liczbą transferowanych zarodków. Oczywiście ciąża mnoga jest ciążą wysokiego ryzyka i wiąże się z zagrożeniami zarówno dla matki – np. cukrzyca, nadciśnienie, poród przedwczesny, jak i dla płodów, gdzie głównym zagrożeniem jest wcześniactwo, ze wszystkimi jego konsekwencjami.

Jak wygląda kwestia porodu, można rodzić naturalnie, czy wskazane jest może cesarskie cięcie? Jak to wygląda statystycznie?

W przypadku ciąży pojedynczej można rodzić naturalnie. Sam fakt ciąży powstałej w wyniku stosowania technik ART nie jest wskazaniem do cięcia cesarskiego. Wskazania takie ustala się tak, jak w przypadku ciąży po naturalnej koncepcji. Aczkolwiek rekomendacje PTG (Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego) dopuszczają cięcie cesarskie na życzenie w przypadku ciąży po in-vitro, cytuję: ”sposób zakończenia ciąży…w ciąży jednopłodowej: zgodnie z sytuacją położniczą, jednak z uwzględnieniem życzenia ciężarnej dotyczącego cięcia cesarskiego” . (Rekomendacje PTG, Ginekologia Po Dyplomie, wydanie specjalne, luty 2008, str.208). Ciążę mnogą kończy się cięciem cesarskim.

Dziękuję za rozmowę.

Na pytania odpowiadała:

dr n. med. Beata Ciszko-Tralik,

lekarz ginekolog-położnik

Klinika leczenia niepłodności InviMed Warszawa